हामी नेपाली - हाम्रो नेपाल - समृद्ध नेपाल

सरकार गनं दु ?

सागर न्यौपाने/ बिचाः/च्वसु - May 18, 2015
Sagar Neupane

नेपालय् थ्वहे वंगु बैशाखया १२ गते वःगु ७ दशमलव ९ रेक्टर स्केलया बिध्वंशकारी भुखाचं च्याद्वः व खुसः स्वयाः आपालं नेपाःमि नागरिकत सीगु दु । विनाशकारी उगु भुखाचं अर्बौंया क्षति नापं जूगु दु । लखौं छेँ पूर्ण रूपं नष्ट जुल । नेपालय् दुगु आपालं पुलांगु धार्मिक लिसे ऐतिहासिक विश्व सम्पदाय् लाःगु संरचनात तहस नहस जूगु दु । द्वलंद्वः मनूत विस्थापित जुइत बाध्य जुल ।भुखाय्या हुनिं ध्वस्त मजूगु धइगु सायद छु नं लागा मदु जुइ । थ्व ग्यानापूगु बिध्वंशकारी भुखाय्या पूर्वानुमान यायेगु सुयागुपाखें नं सम्भव मदु, तर नेपाः थेंज्याःगु हिमाली क्षेत्रय् दुगु देय् न्ह्याबलें भुखाय्या उच्च जोखिमय् दु व दयाच्वनि धइगु विज्ञतय्गु सुझाब दयेक दयेकं छाय् सचेतता छ्यलेत सरकारं कार्य योजना महल ? वा सचेतताया नितिं नेपाल सरकारं छाय् कुतः मयाःगु खः धइगु आः वयाः च्यूताःया विषय जूगु दु ।

बैशाख १२ गते गोरखा जिल्लाया उत्तरी गाँ बारपाक केन्द्रबिन्दु जुयाः वःगु उगु भुखाय्या पराकम्पन वयेगु क्रम अझ नं न्ह्यानाच्वंगु दनि । गोरखानिसें येँ, यल, ख्वप, सिन्धुपाल्चोक, दोलखा, धादिङ, नुवाकोट, काभ्रे, रसुवा, रामेछापलगायतया जिल्लात तहस नहस दयेकूगु भुखाचं थुपिं जिल्लाय् आपतकालीन अवस्थाय् थ्यंकेमाःगु सरकारी राहत मथ्यनेवं धाःसा थप च्यूताः अप्वयेकूगु दु । थज्याःगु महाविपतया इलय् याकनं जनताया सेवा यायेमाःगु नेपाल सरकार छाय् भुखाचं प्रभावित जिल्लाय् थ्यंकेत लिबाकल ? गम्भीर न्ह्यसः सरकारपाखें हे धस्वाःगु दु ।

भुखाय् प्राकृतिक विपत्ति खः थज्याःगु विपत्तिया इलय् उद्दार, राहत लिसे पुनर्बासलगायतया व्यवस्था फयांफत्तले याकनं जुइमा व उगु ज्या सरकारया नेतृत्वपाखें हे जुइमा । तर नेपाल सरकारं याकनं यायेमफुत । भुखाय् ब्वःगु नीप्यघौदुने भुखाय्सं लाःपिं मनूतय्गु उद्दार यायेफूगु जूसा थुलिमछि ल्याखय् नेपाःमिया ज्यान वनिमखु जुइ । झीके श्रोत साधन मदुगु खः वा सरकारी ज्या यायेगु पुलांगु हे स्वभाव खः आमनागरिकया नुगः खँ दु । दकले अप्वः पीडाय् च्वनाच्वंपिं द्वलंद्वः भुखाचं पीडितत सरकारया ग्वाहालि फ्वनाच्वंगु दु तर नीप्यघौ सेवा बियाच्वंगु दु धाःगु नेपाल सरकारया कर्मचारीं जनतां महशुस जुइकथं याकनं लिच्वः पिकायेमफूगु खँ प्रष्ट जुइधुंकूगु दु ।

सरकारी ज्या यायेगु मन्दता उद्दारय् जक मखु छेँ, बुँ बिहीन जूपिं नेपाःमिपिंसं त्रिपालतकं धाःगु इलय् प्राप्त यायेमफुत । आःतक्क नं छेँ ध्वस्त जुयाः बिजोग जूपिं नेपाःमिया पहुँचय् थ्यनेफूगु मदुनि । सरकारी सेवा हाई अलर्टय् दु कि मदु भुखाय् ब्वया बिध्वंश न्यंकूगु वन्हुमछि बीधुंकाः नापं अझ नं नेपाःमिपिनिगु छेँ–छेँय् च्वनेगु नितिं मखु छ्यं त्वःपुइगु नितिं माःगु पाल थ्यंगु मदुनि मेमेगु मदयेकं मगाःगु ज्वलंत इलय् थ्यन कि मथ्यन धयाः च्वनेमाःगु आवश्यकता मदु ।

प्राकृतिक विपत्तिया नितिं माःगु खँत नेपाल सरकारं धाःगु इलय् उपलब्ध याकेमफूगुलि दोष सुयागु खः ? सरकारं जनतायात ज्या यानाः क्यनेमाःगु इलय् क्यनेमफुत । थ्वहे हुनिं सरकारप्रति जनताया विश्वास त्वाःदःगुकथं विश्लेषण याइपिं चूमलाःगु मखु तर सरकारं याकनं थ्यंकेमाःगु सेवा पीडितदथुइ मथ्यंगु पक्कां नं खः थुकिं सरकारी ज्या यायेगुप्रतिया विश्वास कमजोर धाःसा दयेकूगु दु ।

तःधंगु भुखाय्लिपा वइगु पराकम्पनया बारे याःगु धुकुमाः गलत जूगु दु, पराकम्पन तःधंगु वनिमखु धकाः गथे प्रचार यात तर बैशाख २९ गते वंगु पराकम्पन गुगु ७ दशमलव ३ रेक्टर स्केलया खः (नेपाःमि भूगर्वविद्तय्सं ६ दशमलव ८ जक धाःगु दु) उकिया लिच्वः थुलि लात कि दोलखा व सिन्धुपाल्चोक पूर्ण रूपं ध्वस्त जक मखु सलंसः मनूया ज्यान नं कायेधुंकूगु दु । १२ बैशाखय् ल्यंगु छेँय्त भग्नावशेष यानाबिल । सरकार पाय्छि सुचं बीगु खँय् नं बांमलाक्क ल्यूने लाःगु दु । २९ बैशाखलिपा आपालं भुखाचं प्रभावित लागाया मनूत खुल्ला सर्गः क्वय् च्वनेत आःतक्क नं बाध्य जुयाच्वंगु दु ।

बैशाख १२ गतेया भुखाचं लाकूगु क्षति व पीडिततय्त उद्दार यायेमलाय्कं वःगु मेगु भुखाय्या धक्कां जनजीवन त्रसित व भयभित जूगु दु । थज्याःगु प्राकृतिक विपत्तिया सुचं सम्प्रेषण यायेबलय् बिचाः यायेमाःगु विषयसं सरकारं उलि गम्भीरता मक्यंगु द्वपं दु । छाय्धाःसा राष्ट्रिय विपत्तिया इलय् फुक्क मनूत सरकारी धारणायात आधिकारिक तायेकी थ्वहे आधिकारिक सरकारी च्यानलपाखें भुखाय्या पराकम्पनया विषयसं वःगु सुचं पाय्छि साबित मजुल व राहत कायेत वंपिं, उद्दारय् न्ह्यःज्यापिं नेपाःमिपिनिगु ज्यान वन । तर सरकारी सञ्चार माध्यम रेडियो नेपाल, एनटिभीले नीप्यघौतक्क बुखँ सम्प्रेषण याःगु खँय् सुयागु नं विमति मदु ।

थौं फुक्क न्ह्यसः, अपजस सरकारदथुइ प्वंकूगु हुनिं धइगु पाय्छि अभिभावकत्व मदुगुलिं हे खः । छु नं देय्या सरकार धयागु जनताया अभिभावक खः । अभिभावकपाखें हे संरक्षण मदयाः तं पिहाँवइगु स्वाभाविक हे खः । थ्वहे अभिव्यक्ति न्ह्यात्थासं नं खंकेफु, न्यनेफु । खुल्ला सर्गः क्वय् दुनाःवःगु भग्नावशेष व तंपिं थःथिति स्वयाः च्वनिबलय् पीडा सायद सरकारी सुविधाय् च्वंगु इलय् अनुभूत यायेफइमखु । नेपाःमिपिं थज्याःगु हे नियति फयेत बाध्य दु । थ्वहे इलय् आःथत्थें खनेदयेमाःगु सरकार मालाच्वंगु दु व अझ नं मालाच्वंगु दु भुखाचं पीडितपिं ।

ग्वाहालि वल
भुखाचं तहन नहस जूगु न्यनेवं व किपाः सार्वजनिक जुइवं आपालं राष्ट्र व मनूतय्सं राहत ग्वाहालिया घोषणा यात गुलि राहत वल मवल सरकारं सार्वजनिक याइ, तर वःगु राहतत पीडितदथुइ थ्यंकेगु नितिं छु–छु जुल सरकारं उकिया हिसाब किताब यायेहे मा । राहतया नामय् छुं छुं संस्था व्यक्ति व देशं उमिगु स्वार्थ अनुकूल ज्या यात कि पीडिततय्त धात्थें उद्दार यात उकियात नं सार्वजनिक यायेमा ।

सरकार असफल कि ज्या यायेगुलिइ लिबाःगु
थ्व इलय् सरकारयात निगूकथंया द्वपं लानाच्वंगु दु । छु सरकार असफल जूगु खःला ? महाविपत्तिया इलय् सरकारया ज्या कारबाही, नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी, नेपाल प्रहरी व छुं छुं सरकारी कर्मचारी परिचालन यायेगु जक सरकारया तत्कालीन ज्या खःला ? थुलि जक मखु । सरकारं भुखाचं प्रभावित याःगु फुक्क जिल्लाय् म्होनिं पीच्याघौदुने राहतया न्हापांगु प्याकेज व सुरक्षित थासय् स्थानान्तरण यायेफूगु जूसा जनता लय्ताइगु खइ । तर दुःखलिसे धायेमा भुखाय् वंगु थुलिमछि दिं बीधुंकाः नापं सरकारं जनतां महशुस यायेगुकथं राहत वितरण यायेमफुत । थुकियात सरकारया ज्या यायेगुलिइ छरितोपना खनेमदुगु धाःसां ज्यू । आः वइगु दिंसं सरकारं गुकथं भुखाचं प्रभावित जिल्लाय् पुनःनिर्माणया योजना हइ उकि हे सरकारया सफलता असफलता खनेदइ ।

प्रतिबद्धता मखु, कार्यान्वयनया आवश्यकता

राजनीतिक दलत घोषणा पत्र दयेकेत माहिर खनेदु, तर देय् व नागरिकप्रति सचेत व उत्तरदायी जुयाः उगु घोषणा पत्र कार्यान्वयन यायेत ताःमलाःगु दु । कार्तिक १३,...