हामी नेपाली - हाम्रो नेपाल - समृद्ध नेपाल

राष्ट्रपतिपाखें पुजा अर्चना व अराष्ट्रिय तत्व

राजेन्द्र महर्जन/ बिचाः/च्वसु - December 18, 2015
Rajendra Maharjan

छगू इलय् जुजु महेन्द्रदथुइ बम प्रहार जूगु खः, थौं राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीदथुइ पेट्रोल बम कयेकूगु दु । छगू इलय् जुजुदथुइ बम प्रहार याःम्ह कांग्रेसी कार्यकर्तायात मृत्युदण्ड ब्यूगु खः, थौं पेट्रोल बम कयेकूपिंत छु गज्याःगु सजाँय बी, धायेत थाकु ।

सन् १९६२ सं बम प्रहार जूगु व सन् २०१५ सं पेट्रोल बमलिसे अप्पां कयेकूगु थाय् नं छगू हे खः । खः, व शहर खः जनकपुर, गुगु मिथिला भाय् व संस्कृतिया केन्द्र खः, गुगु लिपांगु मधेश विद्रोहया छगू मू थाय् खः । थ्वहे दथुइया न्यागू दशक स्वयाः आपालं ईया अवधिइ जनकपुरया जीवनय् आपालं हिउपाः वयेधुंकूगु दु । व, नेपाली राजनीति, राज्य (स्टेट) व राज्यसंयन्त्र (बडी पोलिटिक)सं नं आपालं हिउपाः वःगु विश्वास याइ । तर नेपाली राज्यया विचारधारा (आइडियोलोजी)सं धाःसा वैचारिक राजनीतिक हिउपाःया प्रतिविम्ब उलि स्पष्ट रूपय् खनेमदु ।

नेपाली राज्य न्ह्याकूम्ह जुजु महेन्द्रं च्वःगु उकिया विचारधाराया मू आयाम खः, नेपालय् राजतन्त्रलिसे नेपाली भाय्, पहाडी मिजंया वर्चश्व लिसे हिन्दु धर्म । नेपालय् थ्वहे दथुइया न्यय्दँय् राजतन्त्रया अन्त्य जुइधुंकूगु दु, तर धर्मनिरपेक्षतायात नं संविधानं सहर्ष स्वीकार याःगु मदु, न त राज्य सञ्चालकतय्सं हे संस्कृतिइ हार्दिकता व राजनीतिइ लोकतान्त्रिकता क्यंगु दु । विडम्बना, महेन्द्रमाला ब्वना शासक जूपिं न्हूपिं राज्य सञ्चालकतय्गु विचारधारा व संस्कृति नं महेन्द्रया स्वयाः नं ब्यागलं मदु, उमिगु घोषित सिद्धान्त प्रजातान्त्रिक समाजवाद वा माक्र्सवाद–लेनिनवाद न्ह्याग्गु हे जूसां ।

उकिं हे ला हिन्दु धर्मया मू मान्यतायात सनातन परम्परा व संस्कृतिया नामय् धर्मनिरपेक्ष धयातःगु संविधानया सिङ व न्ह्यपं दयेकाः छायेपियातःगु दु । नेपाली राज्यया नीति व नियतय् ला छगू धर्म, संस्कृति, परम्परा व मू मान्यतापाखें ब्यागलं जुइगु कुतः तकं खनेमदु । उकिया हे कडीया रूपय् खनेदु, धर्मनिरपेक्ष संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाःया राष्ट्रपतिं नकतिनि जक जनकपुरय् याःगु धार्मिक यात्रा अले उकिया नामय् दमन व वितण्डा ।

जुजु महाजुजुपिंसं ‘असिल हिन्दुस्थाना’ दयेकेत हिन्दु द्यःत, विशेषतः विष्णु व दुर्गाया पुजा अर्चनायात हे महत्व ब्यूगु खः । महेन्द्रकालीन राजतन्त्रं राष्ट्रिय विभूतिया नामय् सीता व धार्मिक स्थलया रूपय् जनकपुरया महिमागान याःगु दु । गणतन्त्रकालीन राष्ट्रपति व प्रधानमन्त्रीतय्सं नं उगु हे परम्परा व संस्कृतियात छु नं छुं रूपय् निरन्तरता बियाः वयाच्वंगु दु, चाहे न्हापांम्ह राष्ट्रपति डा. रामवरण यादवपाखें जुइमा वा न्हापांम्ह मिसा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीपाखें ।

न्हापांम्ह मिसा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीपाखें जनकपुरसं च्वंगु राम जानकी द्यःथाय् याःगु पुजा अर्चना धर्मनिरपेक्ष धयातःगु संविधानकथं खः कि मखु, न्ह्यसः ब्वलनिगु विषय खः । मेगु न्ह्यसः पिदनिगु विषय छु धाःसा, थुगुसी राम जानकी द्यःथाय् याःगु पुजा अर्चनायात नं निहीत राष्ट्रवादी राजनीतिक उद्देश्यया नितिं दुरूपयोग याःगु जकं मखु ?

सिंहदरबारनिसें बालुवाटार च्वनिम्ह प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीयात जक मखु, शीतल निवासया खोपाय् विराजमान महामहिमं बांलाक्क स्यू, जनकपुर मधेश आन्दोलनया छगू प्रमुख केन्द्र खः व अन धर्मकर्मया हे नामय् वनेगु व धार्मिक–राजनीतिक कर्म यायेगु ग्याःचिकुपाखें मुक्त ज्या मखु । राष्ट्रपतिया पुतला दहनलिसे संघर्षया ज्याझ्वः घोषित याःगु फाकूगु यथार्थदथुइ नं ग्याःचिकुया दथुइ ग्याःचिकु तनेगु ज्या जूगु तथ्य सुयागु पाखें नं सुलाः च्वंगु मदु । थज्याःगु ग्याःचिकुलिसे म्हिताः महामहिमयात जनकपुर छ्वयाः छाय् राम जानकी देगः व शहरयात रणभूमि दयेकल, उकियापाखें छु गज्याःगु निहीत स्वार्थ पूवंकेत स्वल, पक्का नं अनुसन्धानया विषय खः ।

छगू सहज धुकुमाःया विषय छु खः धाःसा, राष्ट्रपतियात जनकपुर छ्वयाः मधेश विद्रोह मत्थर जुइधुंकूगु हसना बीच स्वःगु जुइपुल वा उगु यात्राया त्वहलय् दंगा जुल धाःसा मधेशीदथुइ दमन यायेगु व मधेश आन्दोलनया बदख्वाइँ यायेगु सुविधा राज्ययात दयेफु । छु नं लोकतान्त्रिक मनू व्यक्तिगत रूपय् नं राष्ट्रपतिदथुइ जूगु हमलाया पक्षपाती जुइफइमखु, न त राष्ट्रपतिया तीर्थाटनया नामय् जूगु दमनया हे पक्षय् जुइ । तर, थःत द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी दर्शन तायेकीम्ह एकीकृत माक्र्सवादी लेनिनवादी पार्टीया निवर्तमान न्वकु र ‘धर्मनिरपेक्ष’ संविधानया सपथ कयादीम्ह राष्ट्रपतिया तीर्थाटनयात नं न सहज तायेकेफु न त उचित हे । उकिसनं ग्याःनापूगु ई–परिस्थितियात बिचाः हे मयासे ल्वापुया नितिं दुर्गा भवानी शैलीइ ल्वायेत जनकपुरया मैदानय् क्वकायेगु सरकारी कुतःया न्ह्याक्वः हे विरोध याःसां नं म्हो जुइ ।

थुपिं फुक्क पक्षयात बेवास्ता यानाः सरकार व सरकारी बुद्धिजीवीपिं धाःसा महेन्द्रकालीन राज्यया विचारधारा क्वःबियाः वैचारिक रणमैदानय् कुहाँवयेधुंकूगु दु । थ्वहे झ्वलय् संस्कृतिविद्निसें राजनीतिक विश्लेषकतय्त वैचारिक रणमैदानय् क्वकयाः ‘राष्ट्रिय एकताया प्रतीक राष्ट्रपतिदथुइ जक मखु, हिन्दु धर्म, सनातन संस्कृतिदथुइ नं प्रहार जूगु’ डिस्कोर्स निर्माण तीब्र याःगु दु । हिन्दु धर्मया नामय् राजनीति याइपिनिगु नितिं जानकी देगलय् हिन्दु नारी राष्ट्रपतिदथुइ जूगु प्रहार धर्मनिरपेक्षता (सेकुलरिज्म) विरुद्ध गज्जबया एजेण्डा जुइफइगु खनेदु, ताःहाकःगु ईतक्क । उलि जक मखु, भारतया दलालतपाखें न्ह्याकाच्वंगु वितण्डाया रूपय् द्वपं लानाच्वंगु मधेश आन्दोलनयात बदख्वाइँ यानाः जनकपुर प्रकरणयात भारतीय हस्तक्षेपविरोधी मुद्दाया रूपय् क्वःबियाः च्वनेगु मसला नं जुइफु, राष्ट्रवादीतय्गु नितिं ।

हिन्दु धर्म, नेपाली भाय्, पहाडी वर्चश्वलिसेया राष्ट्रवादी ध्वाँय् क्वःबीपिनिगु नजरय् राष्ट्रपतिदथुइ आक्रमण याइपिं ‘नेपाली’ हे जुइफइमखु । उमिगु नितिं ला उपिं मधेशीपिं विधर्मी, विदेशी, विखण्डनकारी खः, थुगु अर्थय् ‘अत’ (अराष्ट्रिय तत्व) हे खः । म्हिगः महेन्द्र शाह, वीरेन्द्र शाह व ज्ञानेन्द्र शाह कालीन राजतन्त्रया नितिं कांग्रेस व कम्युनिस्ट ‘अत’ खः, ओलीराजय् धाःसा उपिं धोती व इण्डियन खः, थ्व अर्थय् ‘अत’ खः । नेपाः, नेपाली व नेपाली राष्ट्रयात थुकथं हे संकुचित व संकीर्ण दायराय् परिभाषित यानाः राष्ट्रवादी पःखाः दयेकेत स्वल धाःसा आपालं मनू अत जुइफु ‘अन्य’सं ल्याःखाइ । थुकथं ‘अन्यकरण’ (otherization) यायेगु नेपाली राज्यया विचारधाराय् न्हापांनिसें निहीत छगू गुण खः, गुकिया हुनिं वर्तमान राष्ट्रपति नापं मधेशया देय् प्रमुख मजुइगु ग्याःचिकु ब्वलंगु दु ।

नेपाली राज्यं क्वबियाः वयाच्वंगु ‘राष्ट्र’ (नेसन) हिन्दु धर्म हनिपिं, नेपाली भाषा न्वं वाइपिं, पहाडी वर्चश्व लादय् याइपिनिगु जक जुल धाःसा ‘राष्ट्र’या ‘पति’ नं मेमेगु धर्म, भाय्, समुदाय, क्षेत्र व संस्कृतिया मजुइगु ग्याःचिकु ब्वलनि । आपालं नेपाःमिपिंत बहिष्करण, सीमान्तकरण व अन्यकरण याइगु नेपाली राज्यया उगु हे राष्ट्रवादी विचारधारा, उकियात वैचारिक सांस्कृतिक राजनीतिक विरासतया रूपय् थःगु आचरणय् अनुवाद यानाच्वंगु राज्य सञ्चालकतय्गु नीति व नियतं आपालं नेपाःमिपिंत ‘अनेपाली’ दयेकेत बेर मदु ।

प्रतिबद्धता मखु, कार्यान्वयनया आवश्यकता

राजनीतिक दलत घोषणा पत्र दयेकेत माहिर खनेदु, तर देय् व नागरिकप्रति सचेत व उत्तरदायी जुयाः उगु घोषणा पत्र कार्यान्वयन यायेत ताःमलाःगु दु । कार्तिक १३,...