हामी नेपाली - हाम्रो नेपाल - समृद्ध नेपाल

प्रतिबद्धता मखु, कार्यान्वयनया आवश्यकता

डा. सुमित्रा अमात्य/ बिचाः/च्वसु - October 31, 2015

राजनीतिक दलत घोषणा पत्र दयेकेत माहिर खनेदु, तर देय् व नागरिकप्रति सचेत व उत्तरदायी जुयाः उगु घोषणा पत्र कार्यान्वयन यायेत ताःमलाःगु दु । कार्तिक १३, २०७२ राजनीतिक, सामाजिक, आर्थिक क्षेत्रयात छु उचाइ व स्वरूपय् थ्यंकेगु धइगु स्तर निर्धारण नेतृत्वय् निर्भर जुइ । संस्थागत संरचनायात सकारात्मक ढंगं न्ह्यःने न्ह्याकेगु नेतृत्वं याःगु न्हापाया ज्या कर्तव्यपाखें थःगु इतिहास व हैसियत निर्माण यानाच्वंगु दु ।

देय्या नेतृत्वया हुइनाभुइना यायेबलय् सरकार सञ्चालन याइगु राजनीतिक दल व सकारात्मक टिप्पणीया नितिं दनीगु प्रतिपक्षया भूमिका महत्वपूर्ण जुइ । देशय् वःगु राजनीतिक हिउपाःलिपा नेतृत्वं म्हितीगु भूमिकां मेमेगु क्षेत्रयात नापं प्रत्यक्ष प्रभाव लाकि । थुगु हे झ्वलय् गणतन्त्र प्राप्तिया दथुइ राजनीतिक विकासक्रमं मेमेगु क्षेत्रय् सकारात्मक प्रभाव दयेकेमफुत । निक्वःगु जनआन्दोलनलिपा २०७२ सालतक्कया ईयात सूक्ष्म विश्लेषण यायेगु खःसा तन्त्र हिउपाः जुल, तर अर्थतन्त्र निगूगु ल्याखय् वनेमफुत । नेतृत्व याइगु राजनीतिक दलत थःथःगु घोषणापत्र दयेकेत माहिर खनेदत, तर देय् व नागरिकप्रति सचेत व उत्तरदायी जुयाः उगु घोषणापत्रया बुँदा कार्यान्वयन यायेत, याकेत ताःमलात । न्हापाया स्वयाः सुधार व विकासया नितिं नेतृत्वया दूरदर्शिता व दीर्घकालीन बिचाःया अभाव खः धइगुलिइ निगू मत मदु ।

थौं भारतलिसेया निगू पक्षीय स्वापूयात सन्तुलित यायेमफया नेपाःमि नागरिक आधारभूत आवश्यकतापाखें बञ्चित जुयाः नं झीगु नेतृत्व मूकदर्शक जुइत बाध्य जूगु दु । व्यक्तिगत व दलगत एजेण्डा स्वयाः च्वये दनेमफूगु परिस्थिति दु । थ्यंमथ्यं न्ह्यगू दशकया ई व अर्बौं तका खर्च यानाः नेपालं संविधानसभापाखें असोज ३, २०७२ सं संविधान जारी यायेत ताःलात । अथेनं छुं छुं झुण्ड व समुदायया माग सम्बोभन मजूगु त्वहलय् फुक्क नेपाःमि दुःख सिल । अस्थिर राजनीतिया हुनिं झीगु नेतृत्वं देय् व जनता स्वयाः नं छुं छुं जात, प्रदेश व भूगोलया नामय् राजनीति यानाः थःगु खाताय् मुनाफा अप्वयेकल, तर अपसोच देय् न्ह्याबलें द्यापंलय् वनाच्वन । संविधानसभापाखें जारी जूगु संविधानलिपा विकास, स्थायित्व व सुधारया आश याःपिं नागरिकपिं कुण्ठित जुइत बाध्य जुल । संविधान जारी जूगु छगू महत्वपूर्ण इतिहास खः, देय्या नितिं उपलब्धि नं तर उकिया पाय्छिकथं कार्यान्वयन जुइमफत धाःसा उपलब्धि संस्थागत जुइफइमखु व जुइमखु । संविधानया कार्यान्वयन यायेत असल, इमानदार व सक्षम नेतृत्वया आवश्यकता जुइ, गुकिया अभाव दुगु प्रष्ट जू । थुगु इलय् देय्या नेतृत्व यायेगु भालाः नेकपा एमालेया ल्हातय् दु ।

वर्तमान इलय् हाथ्याःत आपालं दु, गुकियात ह्वःताः रूपय् कयाः थःगु कार्यक्षमता न्ह्यःब्वयेगु ई वःगु दु । देय्या नेतृत्व तहया पदय् दुपिं मनूतय्गु बिचाः व विकासया न्हूगु आयामय् नं हिउपाः हयेमाःगु खनेदु । भूगोलं जःलाखःला धकाः स्वीकार यायेधुंकूगु भारतलिसे संविधान पिकायेधुंकाः ख्वाउँया वंगु स्वापुतिइ भिंकेगु तत्कालीन आवश्यकता जूगु दु । नेपाली समाजय् छ्यलीगु छगू उखान न्ह्यःथने, ‘भिंगु जःलाखःलाया नितिं अंग जक मखु, चित्त नं ज्वःलायेमा ।’ नेपाःया नेतृत्वं निख्यरंया जःलाखःला देय्लिसे चित्त मिलय् यायेगु नितिं गृहकार्य यायेमाःगु दु । सार्वभौम सम्पन्न नेपाःमि जनता धकाः धायेगुलिइ गबलें त्यानु मजूगु राजनीतिक दलं थुगु विषयसं बिचाः यायेमा । देय् व जनता धइगु पार्टीया नितिं मखु, राजनीतिक पार्टी धइगु देय् व जनताया नितिं खः । केपी शर्मा ओली नेतृत्वया सरकारं नागरिकया नैसर्गिक अधिकार, गरिबी निवारण व फुक्कसिया ह्वःताः चूलाकाः वातावरणमैत्री, दीगो विकास, ऊर्जाया विकास लिसे व्यवस्थापनय् बहः बीमाःगु आवश्यकता दु । आर्थिक, सामाजिक रूपान्तरणया नितिं सन्तुलित व व्यवस्थित विकासया नितिं फुक्क दलया ग्वाहालि महत्वपूर्ण जुइ । प्राकृतिक प्रकोप व मानव सिर्जित ल्वापुया हुनिं झन् तच्वयाः वनाच्वंगु अवस्थाय् पीडिततय्गु सुरक्षा, पुनःनिर्माण व पुनःस्थापनाय् प्राथमिकता बियाः सरकारी संयन्त्रय् सुधार व अनुगमन अप्वयेकेमा । देय्या छु नं छुं भू–भागय् निश्चित स्वार्थ पूवंकेत बन्द हड्तालया ज्याझ्वः ग्वसाः ग्वइगुलिं आर्थिक क्षेत्रय् नकारात्मक लिच्वः लाकीगुया नापनापं अन्तर्राष्टिय समुदायसं झीगु प्रतिष्ठा बुलूगु दु । न्हापाया सरकारपाखें नं छुं छुं कुतःत मयाःगु मखु, तर नागरिकं अनुभूति यायेमफूगु हुनिं राजनीतिक संस्कार व सरकारी प्रणालीया समस्या हे खः । थ्व इलय् सरकारया नेतृत्वलिसे न्हूगु बिचाः, दृढ इच्छाशक्ति व न्हूगु ज्याझ्वःया अपेक्षा आम नागरिकं यानाच्वंगु दु । उकिं सरकारं संयुक्त राष्ट्रसंघया दीगो विकासया लक्ष्यकथं आः नेपाःयात आर्थिक व सामाजिक विकासपाखे यंकेमा । नागरिकतय्त शिक्षा, स्वास्थ्यलगायतया आधारभूत आवश्यकताया व्यवस्थापनय् छु नं कसर ल्यंकेमज्यू । प्राकृतिक श्रोत व साधनयात पाय्छिकथं छ्यलाः आर्थिक विकासपाखे बहः बियाः गरिबी निवारणया नितिं बजार व्यवस्थापनय् आधारित जुयाः कृषि उत्पादनय् बहः, जनशक्ति विकासया नितिं तालिम लिसे प्राविधिक शिक्षाय् बहः, वैदेशिक लगानीयात आकर्षित यायेत प्रत्यक्ष लगानी नीति आवश्यक जुइ ।

मौसम, फय्, लः व जमिनया भू–बनोटकथंया उन्नत जातया पुसा लिसे प्राङ्गारिक मल छ्यलाः उत्पादनय् वृद्धि यायेमाःगु खनेदु । अर्थतन्त्रयात निगू ल्याःया वृद्धिइ यंकेत ग्रामीण अर्थ व्यवस्थाय् बहः बियाः जःलाखःला देय्तलिसे व्यापार वृद्धिइ तिबः बीमा । ग्रामीण क्षेत्रय् स्थानीय कच्चा पदार्थयात उचित रूपं छ्यलाः घरेलु उद्योगया विकास व विस्तार यानाः आधुनिक प्रविधि दुकयाः देय्यात आत्मनिर्भरतापाखे प्रेरित यायेमाःगु दु । नेपालय् आपालं सम्भावना दुगु जडिबुटी उत्पादन, पर्यटन व जलविद्युत उत्पादनय् न्हूगु बिचाः व लगानी दुकायेत सरकारी ज्याझ्वः हयाः निजी क्षेत्रयात नापं कःघानाः तीब्र रूपं विकास जुइगु खँय् विश्वस्त जुइफइ । भारतलिसेया जक व्यापारय् दुगु १ः७ अनुपातय् दुगु निर्यात–आयातयात ईकथं म्हो यायां यंकेमा । आशातित लक्ष्य प्राप्तिया नितिं फुक्क क्षेत्रपाखें गृहकार्य यानाः याकनं स्वयाः याकनं विकास व प्रगतिपथपाखे नेतृत्व तह इमानदार व कर्तव्यनिष्ठ जुयाः न्ह्यःज्यायेगुया विकल्प मदु । वर्तमान भविष्यया नितिं इतिहास जुइ धइगु झीसं थू व थ्व ई नेपाः व नेपाःमिया नितिं छुं यायेगु ई नापं जूगु दु । फुक्क नेपाःमिं विनम्रता व ख्याच्वःलिसे फुक्क राजनीतिक दल व नेतृत्व वर्गयात थ्वहे इनाप यानाच्वंगु दु ।

प्रतिबद्धता मखु, कार्यान्वयनया आवश्यकता

राजनीतिक दलत घोषणा पत्र दयेकेत माहिर खनेदु, तर देय् व नागरिकप्रति सचेत व उत्तरदायी जुयाः उगु घोषणा पत्र कार्यान्वयन यायेत ताःमलाःगु दु । कार्तिक १३,...