हामी नेपाली - हाम्रो नेपाल - समृद्ध नेपाल

भुखाचं पीडित आवास कर्जा

डा. पुष्पराज राजकर्णिकार/ बिचाः/च्वसु - May 30, 2015
Dr. Pushpa Raj Rajkarnikar

पूर्व डेपुटी गभर्नर, नेपाल राष्ट्र बैंक
पूर्व दुजः, राष्ट्रिय योजना आयोग

नेपालय् वंगु २०७२ साल बैशाख १२ गतेया विनाशकारी तःभुखाय् व अनंलिपाया चीधंगु तःधंगु असंख्य पराकम्पनं यानाः नेपाःमिपिं आः कठिन व त्रासपूर्ण जीवन हनेत बाध्य जुयाच्वंगु दु । बैशाख १२ गतेया तःभुखाय् व अनंलिपा बैशाख २९ गते वःगु भुखाचं नापं आपालं धनजनया तःधंगु क्षति याःगु दु । बैशाख १२ गतेया विनाशकारी भुखाय्पाखें लखौं छेँत दुनाःवःगु व थप लखौं छेँत च्वने हे मजिइक चिरबाःगु अवस्थाय् बैशाख २९ गतेया तःधंगु भुखाचं थप आपालं छेँय् क्षति जूगु दु । फलतः आः लखौं मनूत आवासविहीन कारुणिक अवस्थाय् थ्यंगु दु । राहतय् दुगु त्रिपाल वा टेन्टय् द्यनेत नापं बाध्य दु । अझ राहत मथ्यंगु थासय् मनूत खुल्ला सर्गः क्वय् द्यनेत नापं बाध्य दु । आवास मनूया आधारभूत आवश्यकता खः तर थुकिया परिपूर्ति अःपू मजू । आर्थिक श्रोत साधनया लिसलिसे उपयुक्त प्रविधि व श्रमया नापं तःधंगु परिमाणय् आवश्यक जूवइ । आवासविहीन भुखाचं पीडिततय्गु नितिं इलय् हे उपयुक्त आवासया व्यवस्था यायेगु तःधंगु हाथ्याः आः राष्ट्रया न्ह्यःने दंवःगु दु ।

भुखाय्पाखें ब्वलंगु थीथी समस्यालिसे न्ह्यःज्यायेत व समाधान यायेत सरकारं थीथी निर्णयत याःगु दु । थुगु हे झ्वलय् स्वनिगःदुनेया भुखाय्या हुनिं आवासय् क्षति जुयाः पीडित जूपिंत नीन्यागू लख तकातक्क व स्वनिगलं पिनेया अज्याःपिं पीडिततय्त झिंन्यागू लख तकातक्क दच्छिया निगू प्रतिशत ब्याजय् कर्जा बीगु निर्णय नं याःगु दु । सरकारं थज्याःगु निर्णय यायेधुंकाः नेपाल राष्ट्र बैंकं नं थ्व प्रयोजनया नितिं नेपाल राष्ट्र बैंकं बाणिज्य बैंक, विकास बैैंक लिसे वित्त कम्पनीतय्त शून्य प्रतिशत ब्याजय् हाकनं कर्जा बीगुकथं बैंक लिसे वित्तीय संस्थातय्सं भुखाय्पाखें पीडिततय्त दच्छिया निगू प्रतिशत ब्याजय् कर्जा बीमाःगु सुचं सार्वजनिक याःगु दु । ऋणया थ्व प्रावधानयात व्यवस्थापिका संसद्या पीगू बुँदे संकल्प प्रस्तावय् नं कःघाःगु दु । अर्थात थ्व सरकार नेपाल राष्ट्र बैंक व व्यवस्थापिका संसद्पाखें नापं अनुमोदित प्रस्तावना खः ।

थ्व प्रस्तावनायात कार्यान्वयन यायेगु स्वयां छुं ई न्ह्यः नेपाल राष्ट्र बैंकं थुकिया कार्याविधि नं प्रकाशय् हःगु दु । गुकिइ कर्जाया अवधि न्यादँनिसें झिदँतक्क क्वःछ्यूगु दुसा तःभुखाय्या हुनिं क्षतिग्रस्त जूगु आवास बाहेक मेमेगु आवास गृह मदुगु भुखाचं पीडित जक थ्व कर्जाया नितिं ग्राह्य ऋणी जुइ ।

भुखाचं प्रभावित समाजय् फुक्क वर्ग व तप्काया मनूतय्त समान रूपं लाःगु मदु । छगू हे उपायं फुक्कसिया समस्या समाधान नं जुइमखु । प्रसङ्गय् दुगु कर्जा व्यवस्थां नं तःभुखाय्या हुनिं आवास तंकूपिं फुक्क पीडिततय्गु समस्या समाधान जुइमखु । तर थुकिं संख्याया सीमित जूसां नं भुखाचं पीडिततय्गु आवासया समस्या हल याइगु सम्बन्धी विशेष यानाः आय आर्जनया श्रोत दुपिं तर तःभुखाय्या हुनिं आवासविहीन जूपिं पीडिततय्त थुकिपाखें राहत चूलायेफु ।

6437366-3x2-940x627ऋण धयागु ऋण खः । थ्व पुले हे मा । अथेनं पुलेगु क्षमता दुपिंसं जक थ्व सुविधा उपभोग यायेफइ । झिदँया नितिं नीन्यागू लख तका ऋण कायेगु खःसा लच्छिया नीन्याद्वः साँवा ब्याज पुलेमालि । सु नं मनूया थःगु घरायशी खर्चयात नापं दृष्टिगत यायेगु खःसा लच्छिया पीद्वःनिसें न्यय्द्वः तका आम्दानी दुपिंसं जक थ्व कर्जा पूर्ण रूपं उपभोग यायेफु । शहर बजारय् छेँ दयेकेगु खःसा थ्व कर्जाअन्तर्गत दइगु फुक्क धेबां नं मगायेफु, तर आंशिक निर्माण वा मर्मत सम्भार यायेत धाःसा थ्व ऋणया धेबापाखें नं आपालं गाःथे मगाःथे जुइफु ।ऋणया अवधि झिंन्यादँनिसें नीदँतक्क अप्वयेकेगु खःसा थुकिं अझ आपालं भुखाचं पीडिततय्त कःघायेफु । अथेहे भुखाचं जीवन कष्टकर जूगु सुरुया अवस्थाय् म्हो व लिपा आपालं साँवा ब्याज भुक्तानी यायेगु व्यवस्था याना नं पीडिततय्त राहत थ्यंकेफु । थ्व सामान्य कर्जा मखु, तःभुखाय्पाखें आवास तंकूपिं पीडिततय्त राहत थ्यंकेगु विशिष्ट उद्देश्य पूवंकेत हःगु कर्जा व्यवस्था खः । थुकियात ल्वःमंके मज्यू । अथेनं थ्व व्यवस्थाअन्तर्गत वनीगु कर्जाय् कर्जाया धेबापाखें गुगु छेँ दयेकीगु खः, उगु हे छेँ बाहेक मेमेगु अतिरिक्त धितो नं मालेगु यायेमज्यू । बरु अतिरिक्त सुरक्षाया नितिं कर्जाया बीमा यायेफु । आय आर्जनया प्रमाणीकरणया सम्बन्धय् नं बैंकत सामान्य अवस्थाय् स्वयाः छुं भचा अप्वः उदार जुइमा । निश्चित आम्दानी दुपिं जागिरदारतय्त जक मखु मेमेगु पेशाया पीडिततय्त नं विवेकपूर्ण मूल्याङ्कनया आधारय् आय आर्जनया आँकलन यानाः फयांफत्तले, जिक्वः राहत थ्यंकेगु दृष्टिकोणं ज्या यायेमा । असामान्य अवस्थाय् सामान्य व्यवसायीक दृष्टिकोण उपयुक्त व न्यायोचित जुइमखु ।केन्द्रीय बैंकं नं बाणिज्य बैंक लिसे वित्तीय संस्थातय्त अथेहे उदार दृष्टिकोणपाखें सहजीकरण यायेगु थौंया मू आवश्यकता खः ।

पर्याप्त आय श्रोत मदुपिं भुखाचं पीडिततय्गु नितिं थ्व कर्जा व्यवस्था अर्थहीन दु, उमिगु आवास व्यवस्थाया नितिं ब्यागलं व्यवस्था यायेमा । ग्रामीण क्षेत्रया नितिं माइक्रो फाइनान्स इन्ष्टिच्यूटयात परिचालित वा प्रोत्साहित यायेगु खँ नं पिने वःगु दु । नेपाल राष्ट्र बैंकया थ्व कुतः उपयुक्त दु अथेहे बैंक संघं नं फुक्क न्यागू लख आवासविहीन भुखाचं पीडिततय्त स्वंगू लख व न्यय्द्वः तका लागतया छेँ दयेकेत सरकारं निगू लख तका धेबाया रूपय् बीगु व ल्यं दुगु डेढ लख बैंकतय्सं निगू प्रतिशत ब्याजदरय् नीदँया नितिं कर्जा बीगु प्रस्ताव न्ह्यःने न्ह्याकूगु दु । थ्व प्रस्तावय् आवास कर्जाया लिसलिसे आय आर्जन यायेगु ज्याया नितिं नं कर्जा बीगु खँ नं न्ह्यःथनातःगु दु ।

आवास कर्जा व आय आर्जन कर्जा आबद्ध यायेगु खँ थुगु प्रस्तावया बांलाःगु पक्ष खः । थ्व कर्जा ज्याझ्वः आय आर्जन मजूसा व म्हो लागतय् छेँ दय्केगु थासय् भुखाचं पीडिततय्गु नितिं उपयुक्त जुइफु । अथेनं च्वय् न्ह्यःथनागु नीन्यागू लख तका व झिंन्यागू लख तकाया कर्जा ज्याझ्वलं कःघायेमफइगु आय आर्जन मदुसा ग्रामीण लागाया भुखाचं पीडिततय्गु नितिं अतिरिक्त कर्जा ज्याझ्वःया रूपय् थ्व प्रस्तावदथुइ नं बिचाः यायेगु तसकं आवश्यक दु ।

आवास मनूया नितिं अति आवश्यक खः । अथेनं थुकिया परिपूर्तिया नितिं याइगु ज्यात सम्बन्धित फुक्क निकायतय्सं तदारुकतालिसे यायेमाः । समन्वयया अभावय् वा मेगु छु नं हुनिं नं थ्व सम्बन्धी ज्यात अवरुद्ध जुइमज्यू ।

प्रतिबद्धता मखु, कार्यान्वयनया आवश्यकता

राजनीतिक दलत घोषणा पत्र दयेकेत माहिर खनेदु, तर देय् व नागरिकप्रति सचेत व उत्तरदायी जुयाः उगु घोषणा पत्र कार्यान्वयन यायेत ताःमलाःगु दु । कार्तिक १३,...